Afbeelding
Wie heb je wanneer nodig bij draagmoederschap?
Introductie
Draagmoederschap doe je samen. Goede begeleiding helpt om duidelijke afspraken te maken en rekening te houden met de belangen van iedereen. Vooral het belang van het toekomstige kind staat centraal.
Tijdens een draagmoederschapstraject krijg je te maken met verschillende professionals. Denk aan een psychosociaal counselor, advocaat, arts, verloskundige en overheidsinstanties.
Welke professionals jullie nodig hebben, hangt af van jullie situatie. Bij zelfinseminatie is bijvoorbeeld niet altijd een fertiliteitsarts nodig. Een huisarts kan dan soms bepaalde onderzoeken uitvoeren. Ook kan er een professional in jullie specifieke situatie nodig zijn die hier niet genoemd wordt.
Op deze pagina lees je welke rol deze professionals hebben.
Psychosociale begeleiding
Counselor gespecialiseerd in draagmoederschap (1 t/m 8 in figuur) : Als je als wensouders, draagmoeder of eiceldonor de mogelijkheid van draagmoederschap onderzoekt, is het belangrijk dat je je laat begeleiden door een psychosociaal counselor die gespecialiseerd is in draagmoederschap. Dit kan al op het moment dat je onderzoekt of draagmoederschap iets voor jou is. Doe het in ieder geval voordat je de afspraken gaat vastleggen op papier bij de familierechtadvocaat die gespecialiseerd is in draagmoederschap.
Een gespecialiseerde psychosociale counselor helpt om belangrijke onderwerpen goed te bespreken. De begeleiding zorgt ervoor dat:
- Het belang van het toekomstige kind voorop staat;
- Er een veilige sfeer ontstaat waarin iedereen open kan praten;
- Ieders verwachtingen, wensen, behoeften, angsten, overdenkingen, zorgen, grenzen en belangen worden besproken;
- Alle partijen zorgvuldig nadenken over de keuzes die gemaakt moeten worden;
- Je meer te weten kan komen over ervaringen en het welzijn van gezinnen die dit proces hebben doorgemaakt op basis van wetenschap en praktijkervaring;
- Jullie bespreken hoe jullie relatie er nu, tijdens en na het traject uit kan zien, vooral met het oog op het toekomstige kind;
- Er meer vertrouwen tussen jullie ontstaat waardoor jullie samen beter met tegenslagen kunnen omgaan;
- Er een band tussen jullie ontstaat wat het makkelijker voor het kind maakt om later met iedereen een band te kunnen hebben;
- Jullie bespreken wat een kind dat via draagmoederschap of donorconceptie is geboren later nodig kan hebben en wat belangrijk is voor zijn of haar identiteitsontwikkeling;
- Eventuele andere hulpvragen besproken worden.
Het opbouwen van een relatie met de counselor in de voorbereiding kan het ook makkelijker maken dezelfde counselor te benaderen als jullie daar behoefte aan hebben later in de procedure. Lees meer over counseling bij draagmoederschap.
Juridische begeleiding bij draagmoederschap
Om het juridisch ouderschap met gezag over te dragen van de draagmoeder aan de wensouder(s) is een juridische procedure bij de rechter nodig. Welke procedure dat voor jullie is, hangt af van jullie situatie.
Een draagmoederprocedure brengt onzekerheden en risico’s mee voor zowel de draagmoeder, wensouder(s) en eventueel eiceldonor. Het is dus belangrijk dat iedereen onafhankelijk van elkaar wordt voorgelicht en begeleidt door een eigen advocaat. Zo kan je ervoor zorgen dat de belangen van iedereen bewaakt worden.
De familierechtadvocaat die gespecialiseerd is in draagmoederschap (3 en 5 t/m 7 in het figuur): Stelt de draagmoederschapsovereenkomst op en begeleidt de juridische procedures rondom gezag en afstammingsrecht na de geboorte.
De notaris (5 in het figuur): Kan een rol spelen bij het vastleggen van testamenten.
De bijzonder curator (5 in het figuur): Behartigt in sommige gevallen de belangen van het ongeboren kind in- en na de zwangerschap. De familierechtenadvocaat draagt er zorg voor dat de bijzonder curator wordt ingeschakeld op het juiste moment als dat nodig is.
Vreemdelingenadvocaat (7 in het figuur): Als je een draagmoederschapstraject in het buitenland doorlopen hebt kan het zijn dat je kind nog niet de Nederlandse nationaliteit heeft als je terugkomt naar Nederland. In dit geval kan je te maken krijgen met de IND en kan je een vreemdelingenadvocaat nodig hebben. Je familierechtenadvocaat gespecialiseerd in draagmoederschap zal jullie hierover voorlichten en doorverwijzen naar de vreemdelingenadvocaat op het moment dat dat nodig is.
De rechter (7 in het figuur): Om het juridisch ouderschap met gezag van de draagmoeder over te dragen aan de wensouder(s) is altijd het oordeel van een rechter na de geboorte nodig. De rechter wil dan het verhaal van zowel de draagmoeder als wensouder(s) goed horen om een oordeel te vellen. Ook kan de rechter een advies van de Raad van Kinderbescherming vragen. De rechter geeft de uiteindelijke goedkeuring voor de overdracht van het juridisch ouderschap.
Lees meer over de Nederlandse wet en draagmoederschap.
Medische begeleiding
Welke medische begeleiding jullie nodig hebben, is afhankelijk van jullie situatie. Voor het zwanger worden heb je andere zorgverleners nodig dan voor de begeleiding van de zwangerschap. Welke zorgverleners betrokken zijn, hangt onder andere af van wiens eicel wordt gebruikt.
Bij zelf inseminatie is voor het zwanger worden meestal geen fertiliteitsarts nodig. Als de draagmoeder niet zwanger is na een jaar of er is een ander probleem waarom ze niet zwanger kan worden met zelfinseminatie, kan je naar een vruchtbaarheidskliniek gaan voor onderzoek en behandeling. In Nederland kan je je dan melden bij de vruchtbaarheidsafdeling van het Amsterdam UMC.
Voor hoogtechnologisch draagmoederschap kan j melden bij Amsterdam UMC en Nij Geertgen.
De volgende professionals kunnen betrokken zijn bij jouw draagmoederprocedure:
De gynaecoloog/fertiliteitsarts (4 in het figuur): Beoordeelt de medische geschiktheid van de draagmoeder en voert de behandelingen uit (zoals IVF of kunstmatige inseminatie).
De verloskundige/gynaecoloog (5 in het figuur): Begeleidt de draagmoeder tijdens de zwangerschap en de bevalling, met extra oog voor de unieke dynamiek tussen draagmoeder en wensouders. Welke zorgverlener de begeleiding doet, hangt af van de medische risico’s.
Een verloskundige doet ook de nazorg in het kraambed (tot 6 weken na de bevalling) als de draagmoeder en het kind thuis zijn.
Kraamzorg/verpleegkundige (6 in het figuur): Tijdens de bevalling ondersteund de kraamzorg de verloskundige. Als de draagmoeder in het ziekenhuis bevalt is het vaak de verpleegkundige die de verloskundige of gynaecoloog ondersteund.
In de periode na de bevalling begeleid de kraamzorg de draagmoeder en eventueel wensouders thuis. Voor wensouders wordt deze zorg niet vergoed door je ziekenkosten verzekering. Het is belangrijk om met elkaar te bespreken hoe deze zorg te verdelen tussen draagmoeder en wensouders. Soms kan het handig zijn extra kraamzorg in te kopen.
Consultatiebureau (6 in het figuur): Het consultatiebureau is een organisatie die het kind en het jonge gezin medisch ondersteunt in de eerste periode van het leven van een kind. Denk hierbij aan vaccinaties, en bijhouden van de ontwikkeling van een kind. Als het kind geboren is, is de draagmoeder de juridisch ouder en staat het kind bij haar ingeschreven.
NB Het is verstandig om in de zwangerschap contact op te nemen met de gemeente over de inschrijving van het kind. Lees hierover meer bij ‘De gemeente’ hieronder.
Lees meer over medische aspecten van draagmoederschap.
Overheidsinstanties en toezicht bij draagmoederschap (5 t/m 7 in het figuur)
De gemeente (5 en 6 in het figuur): Is belangrijk voor
- De erkenning van het kind in de zwangerschap (als dat mogelijk is in jullie situatie)
- Het juiste adres van het kind na de geboorte
- Aangeven na de geboorte
Voor verschillende onderwerpen is het wenselijk dat het kind na de geboorte op het adres ingeschreven wordt van de wensouders. Denk hierbij aan een inschrijving bij de huisarts, het ontvangen van de juiste toeslagen, het consultatiebureau en post voor het kind. Tijdens de zwangerschap contact opnemen met het gemeentehuis om de geboorte en inschrijving aan te kondigen is aan te raden.
UWV (6 in het figuur): Het krijgen van verlof en/of een uitkering is niet standaard geregeld. Zie daarvoor de verlof-pagina van het UWV.
De Raad voor de Kinderbescherming (RvK, 7 in het figuur)): Adviseert de rechter over wat in het belang van het kind is.
Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND, 7 in het figuur) Als je een draagmoederschap in het buitenland doorloopt en terugkomt in Nederland met je kind kan het zijn dat hij of zij nog geen Nederlandse nationaliteit heeft. In dit geval kan je te maken krijgen met de IND. Je familierechtadvocaat die je bij de draagmoederprocedure begeleidt zal je ook hierover voorlichten en begeleiden in de juiste stappen.
Overige
Verzekeringsagent (3 in het figuur): Een draagmoeder loopt risico's tijdens de zwangerschap en bevalling en de periode erna. Het is goed om hiervoor een verzekering af te sluiten. Een verzekeringsagent kan je voorlichten wat passend is.
Hoe kies je een professional voor draagmoederschap?
Draagmoederschap is een ingewikkeld proces met vele kanten. Het is belangrijk dat je je laat omringen door deskundigen die kennis en ervaring hebben van draagmoederschap. Dit kan doordat iemand al meerdere draagmoederschapstrajecten begeleid heeft. Hieronder vindt je tips voor het kiezen van de juiste professional:
- Specialisatie: Kies altijd voor professionals die aantoonbare ervaring hebben met draagmoederschap (het is een nichevakgebied).
- Klik: Het traject duurt lang; een goede persoonlijke klik met je counselor of advocaat is essentieel.
- Onafhankelijkheid: Om alle belangen goed te bewaken hebben de draagmoeder, eventuele donor en de wensouders hun eigen onafhankelijke (juridische) adviseur om belangenverstrengeling te voorkomen.
- Wachttijden: Het komt voor dat advocaten, ziekenhuizen en counselors een wachttijd hebben. Het is goed om hier bewust van te zijn en tijdig begeleiding in te schakelen.
Delen op:
Afbeelding
