Draagmoederschap voor iemand die overleden is.
Inleiding
Rick heeft in 2023 zijn vrouw verloren aan borstkanker. Ze hadden een kinderwens toen zijn vrouw de diagnose kreeg. Daarom heeft Kelly voor de chemotherapie haar eicellen laten invriezen. Zij heeft deze nagelaten aan Rick, omdat zij voordat zij ze konden gebruiken is overleden.
Rick wil nu de eicellen gebruiken om alsnog de kinderwens van Kelly en hem te vervullen. Daarvoor heeft hij de hulp van een draagmoeder nodig. De embryo’s die kunnen ontstaan uit de eicellen van zijn overleden vrouw en zijn zaad zouden dan bij de draagmoeder geplaatst worden. De draagmoeder zal zwanger zijn van het kind van Kelly en Rick. Na de geboorte zal hij voor het kind zorgen, met hulp van zijn- en Kelly’s familie
Eicellen invriezen
Soms moeten vrouwen in de vruchtbare leeftijd een behandeling ondergaan waardoor hun vruchtbaarheid gevaar loopt. De bekendste behandelingen die dit als bijwerking hebben zijn kankerbehandelingen. Sinds eicellen ingevroren kunnen worden, worden deze vrouwen voorgelicht over de mogelijkheid van het opslaan van eicellen. Een deel van deze vrouwen kiest hiervoor.
Toestemming voor gebruiken eicellen
Als vrouwen overlijden terwijl hun eicellen nog opgeslagen liggen, mag haar partner die gebruiken om zijn kinderwens te vervullen als zijn overleden vrouw hier schriftelijk toestemming voor heeft gegeven. Mannen kunnen deze eicellen alleen gebruiken als zij de hulp van een draagmoeder krijgen. Dit heet postume voortplanting. Het gebeurt niet vaak dat mannen op deze manier hun kinderwens willen vervullen. Toch is die wens er bij sommige weduwnaars wel zoals bij Rick.
Gevolgen
Draagmoederschap brengt al veel juridische, psychologische en ethische aspecten met zich mee en postume voortplanting voegt hier nog extra juridische, psychologische en ethische aspecten aan toe.
Een van de meest indringende consequenties is dat een kind nooit de overleden ouder kan leren kennen. Hij of zij zal wel verhalen en herinneringen over die ouder horen van de levende ouder en familie en vrienden. Die moeten wel goed begrijpen dat de overleden ouder voor een kind altijd een onbekende zal blijven en dat een kind dit ook moeilijk kan gaan vinden.
Mogelijke verschillen in gevoelens van een kind en de ouder moeten vooraf goed met de wensvader en liefst ook met de betrokken familie besproken worden. Als zij hier echt begrip voor krijgen kunnen zij een kind hier goed in begeleiden.
Niet kennen
Het niet kunnen kennen van een ouder heeft grote invloed op kinderen. Een kind kent de overleden ouder niet, maar stamt wel van haar af en moet zich tot haar verhouden. Het is belangrijk dat de wensouder nadenkt hoe hij een kind hierin kan begeleiden. Meestal heeft deze zorgende ouder hier begeleiding bij nodig.
Praktisch gezien is er niet automatisch een familierelatie tussen deze kinderen en de overleden ouder en dit heeft consequenties voor bijvoorbeeld het erfrecht.
Zorgvuldigheid
Ieder verzoek voor het gebruik van geslachtcellen of embryo's van een overleden persoon moet zorgvuldig bekeken worden. Wat is de specifieke motivatie om op deze manier je kinderwens te vervullen? Kan iemand zich inleven in wat het voor een kind kan betekenen en dat zij/hij een andere beleving kan hebben van de overleden ouder dan de zorgouder. Een kind moet zich verhouden tot een draagmoeder en de draagmoeder tot het kind en de opvoedouder. Alle belangen moeten dan ook goed afgewogen worden, ook die van de draagmoeder en naaste familie. Betrokkenen moeten goed voorgelicht worden over de consequenties voor het kind en voor henzelf als je op deze manier je kinderwens wilt vervullen.
Gespecialiseerde begeleiding
Een verzoek voor draagmoederschap nadat een wensouder is overleden vraagt om gespecialiseerde psychosociale en juridische begeleiding, zodat zorgvuldige afwegingen gemaakt kunnen worden, zowel in psychologisch, ethisch en juridisch opzicht.
Lees meer
Wil je meer lezen hoe eerder de afweging is gemaakt om aan zo een verzoek te voldoen lees het artikel: postuum gebruik van embryo's middels draagmoederschap NTOG volume 138 mei 2025 pagina 122-125.
Of lees het hele verhaal van Rick op de RTL nieuws website (27 februari 2026)
