Deze site probeert zich aan standaards te houden. Wij hopen dat u zo vriendelijk wilt zijn een browser te downloaden die zich aan die webstandaards houdt.

Zwaan met jong, het symbool voor draagmoederschap. Illustratie: Erik van Ophem.

Aan vertegenwoordigers van de NVOG
het Ministerie van VWS
de overkoepelende zorgverzekeraars
de deelnemende IVF klinieken
de Raad voor de Kinderbescherming
de Patiëntenverenigingen

Zaandam, 30 juni 2004

Mijne dames en heren,

Betreft: Definitieve sluiting van het landelijke intake- en expertisecentrum voor hoogtechnologisch draagmoederschap (=HTDM)

Helaas is er slecht nieuws voor hoogtechnologisch draagmoederschap (=HTDM) in Nederland. Half juni 2004 is het definitieve antwoord gekomen dat er geen IVF klinieken meer zullen meewerken aan hoogtechnologisch draagmoederschap, behoudens het uitbehandelen van de 8 viertallen die op dit moment al in IVF behandeling zijn.

Zonder IVF (In Vitro Fertilisatie – reageerbuisbevruchting) is hoogtechnologisch draagmoederschap niet mogelijk, zodat deze vorm van voortplanting in Nederland stopt.

Alle Academische Ziekenhuizen die IVF vergunninghoudend zijn en één perifere kliniek met een IVF vergunning zijn aangeschreven in een brief van 29 januari 2004. Hierin werden drie opties genoemd:

  1. Een aanbod aan één der huidige Academische Medische Centra om gedurende een viertal maanden een of twee dagen per week door mij begeleid te worden om alle ins en outs van HTDM op medisch, juridisch, ethisch en psychologisch gebied over te dragen en te gaan beheersen. Na die vier maanden trek ik mij dan voor 100% uit het HTDM gebeuren terug en zal mij aan andere zaken gaan wijden.
  2. Deze, zelfs mondiaal gezien bijzondere manier van voortplanting verdient alle wetenschappelijke merites in medische, psychologische, juridische en ethische zin, wil men dit vakgebied echt recht doen. Dit zou dan in een deeltijds Bijzondere Leerstoel voor Gynaecologie kunnen worden geëffectueerd en dit zou een speerpunt kunnen worden in een van de Academische Ziekenhuizen in Nederland. Coördinatie, controle, evaluatie en mogelijkheden tot na-onderzoek zijn dan optimaal gewaarborgd op medisch, juridisch en psychologisch vlak.
  3. Mocht er geen aanbod komen als genoemd in 1) of 2), dan is er geen andere mogelijkheid dan om het Landelijk Intake- en Expertisecentrum voor HTDM per 1 juli 2004 definitief te sluiten.

Slechts twee klinieken hebben gereageerd en mij gevraagd te komen voor exploreren van de mogelijkheden zoals hierboven genoemd. Na een aanvankelijk enthousiasme is er geen voortgang geboekt, omdat de Academische centra intern uiteindelijk geen mogelijkheden zagen. In de ene kliniek bleef het ondanks voordracht van de hoogleraar Fertiliteit ergens steken in de Vakgroep Gynaecologie en/of in de Raad van Bestuur; in de andere kliniek binnen de Raad van Bestuur, ondanks een positieve houding van de Vakgroep Gynaecologie.

Nu zal hoogtechnologisch draagmoederschap in Nederland niet meer mogelijk zijn. De enige weg is het buitenland. Maar ook dat is in Europa en de USA een uiterst moeizame zaak, mondjesmaat uitgevoerd en al helemaal een struikelblok voor een buitenlander. Het betekent ook dat de wensmoeder met partner en draagmoeder enkele maanden per jaar daar zouden moeten verblijven, terwijl de adoptieprocedure een zeer moeilijke zaak kan zijn. Beide lijken doodlopende wegen.

Ik heb de afgelopen 15 jaar alles aan gedaan wat in mijn macht ligt om HTDM mogelijk te maken bij:

Dat is uiteindelijk allemaal gelukt, maar de interne obstakels in de Academische ziekenhuizen zelf, de Ethische Commissies en/of de Raad van Bestuur zijn niet grijpbaar, met name omdat er geen gemotiveerde afwijzing komt, alleen maar een bericht zonder enig verder commentaar dat er besloten is dat draagmoederschap aldaar niet zal worden verricht. De werkelijke reden is niet te achterhalen.

Met deze brief stel ik u en/of uw instantie officieel op de hoogte van de sluiting van het Landelijk Intake- en Expertisecentrum voor Hoogtechnologisch Draagmoederschap. De viertallen op de wachtlijst zijn inmiddels via een andere brief op de hoogte gesteld. Binnenkort zal de informatie van de website www.draagmoederschap.nl worden verwijderd en zal alleen deze brief er enige tijd op te lezen zijn, totdat ook die wordt verwijderd en de website opgeheven wordt.

Het spijt mij bijzonder dat er 15 jaar na mijn eerste aanvraag in een Academische Kliniek om draagmoederschap op strikte indicatie voor een beperkte groep vrouwen mogelijk te maken er nu slechts alleen een gedegen onderzoek en proefschrift liggen. Hierin is bewezen dat dèze vorm van draagmoederschap (met begeleiding op medisch, psychologisch en juridisch gebied) een uitstekend alternatief biedt voor vervulling van kinderwens in een zeer beperkte indicatiegebied, zoals vrouwen die gynaecologische kanker hebben doorgemaakt of geboren zijn zonder baarmoeder. Er was mij veel aan gelegen om dit werk voort te kunnen zetten, vervolgonderzoek te doen en de wensouders niet in de kou te laten staan.

Ik heb het gevoel dat “het kind met het badwater wordt weggegooid” en dat hoog- of laagtechnologische procedures nu zonder enige vorm van screening uitgevoerd kunnen gaan worden.
Ten tijde van het onderzoek (3 jaar) waren er 91 aanvragen, waarvan uiteindelijk 28 zijn geaccepteerd ( 30 %), na het onderzoek ten tijde van het landelijk intakecentrum (2 jaar) zijn er 156 aanvragen geweest, met een acceptatie van 21 viertallen ( 13 %)! Afwijzingen op medisch, psychologisch en juridisch gebied, ofwel viertallen die niet aan de intakecriteria voldoen, zoals gesteld door VWS en de NVOG in de Richtlijn nr. 18 van de beroepsgroep. Indien er geen screening meer zal zijn, zal het percentage onjuiste indicaties ongetwijfeld toenemen.

Zonder medische, psychologische en juridische screening zal het aantal legale en illegale pogingen groter worden, doch is er achteraf geen sanctie toe te passen als het resultaat, een wenskind, inmiddels geboren is. Het kind wordt hiervan de dupe en daarbij de wens- of draagouders die van te voren niet alle consequenties hebben kunnen overzien of zelfs maar tot zich hebben kunnen nemen van deze vorm van voortplanting nu er geen legale weg meer is en er geen Academische ziekenhuizen zijn die hierin een goed protocol bieden.

Met vriendelijke groet,

Dr. S. M. Dermout - gynaecoloog

Tot 1 juli coördinator van het landelijk intake- en expertisecentrum
hoogtechnologisch draagmoederschap